İnteryer dizaynda ölçü və proporsiya münasibəti

İnteryer dizaynda ölçü və proporsiya münasibəti

İnteryer dizaynda ölçü (scale) və proporsiya (proportion) məkanın nə qədər rahat, balanslı və estetik qəbul olunacağını müəyyən edən əsas prinsiplərdəndir. Doğru ölçüləndirilmiş və proporsional qurulmuş interyer gözə “sakit”, bədənə isə “rahat” təsir edir.

Ölçü (Scale) nədir?

Ölçü obyektin məkanla və insan bədəni ilə müqayisədə böyüklüyünü ifadə edir. Yəni bir mebelin, dekor elementinin və ya hətta işıqlandırmanın otağa uyğun olub-olmaması ölçü anlayışı ilə qiymətləndirilir.

Praktik nümunə:

• Kiçik otaqda iri divan → məkan sıxılır

• Böyük salonda çox xırda mebel → boş və ruhsuz görünür

Doğru ölçü seçimi:

• Məkanın həcmini qoruyur

• Hərəkət rahatlığını təmin edir

• Vizual gərginliyi azaldır

Proporsiya (Proportion) nədir?

Proporsiya bir məkandakı elementlərin bir-biri ilə ölçü münasibətidir. Burada obyektlərin tək-tək ölçüsü yox, birlikdə yaratdığı harmoniya əsasdır.

Misal:

• Divanın hündürlüyü ↔ jurnal masasının hündürlüyü

• Pəncərə ölçüsü ↔ pərdə uzunluğu

• Divar sahəsi ↔ dekor və tabloların ölçüsü

Proporsiya düzgün olduqda:

• Məkan daha balanslı görünür

• Göz yorulmur

• Estetik axın pozulmur

Ölçü və proporsiya birlikdə necə işləyir?

Bu iki anlayış ayrılmazdır. Ölçü obyektin məkanla əlaqəsini, proporsiya isə obyektlərin öz aralarındakı münasibəti tənzimləyir.

Məsələn:

• Düzgün ölçüdə divan seçilibsə,

• Amma masa çox hündür və ya çox alçaqdırsa → proporsiya pozulur.

Yəni ölçü doğru olsa belə, proporsiya səhvdirsə balans itir.

Qızıl nisbət və klassik balans

İnteryer dizaynda tez-tez istifadə olunan vizual qaydalardan biri qızıl nisbətə yaxın balansdır (təxminən 1:1.6). Bu prinsip:

• Mebel yerləşimində

• Divar bölgülərində

• Dekor ölçülərində

təbiidən gələn harmoniya hissini yaradır. Məkan süni yox, axıcı görünür.

Kiçik məkanlarda ölçü–proporsiya strategiyaları

• Aşağı profilli mebellər seçin

• Şaquli xətləri vurğulayın (hündür pərdələr, şkaflar)

• Eyni xətt üzərində çoxlu xırda əşya yerləşdirməyin

• Bir dominant obyekt, az sayda köməkçi element istifadə edin

Böyük məkanlarda balansın qorunması

• Mebel qruplaşdırmaları yaradın

• Həddindən artıq boşluqdan qaçın

• İri elementləri (xalça, divan, işıqlandırma) mərkəzləşdirici rolunda istifadə edin

• Ölçü fərqləri ilə vizual ritm yaradın

Nəticə

Ölçü və proporsiya interyer dizaynın səssiz dilidir. Onlar doğru tətbiq edildikdə:

• Məkan daha funksional olur

• Estetik davamlılıq təmin edilir

• İstifadəçi özünü məkanda rahat və güvənli hiss edir

Yaxşı dizayn ilk baxışda hiss olunur, amma səbəbi çox vaxt ölçü və proporsiyanın düzgün qurulmasıdır.